“Tăng lương nhưng đừng để tăng thất nghiệp”

Ông Vũ Tiến Lộc: "Theo thưa trong một số ngành thì tổng thì nhập trung bình hàng năm của người lao động đã cao gấp 1,5 đến 2 lần mức lương tối thiểu hiện hành". Đó là khuyến nghị của chủ toạ Phòng thương nghiệp và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Vũ Tiến Lộc, trước đề xuất tăng lương tối thiểu lên 23% trong năm 2015 của Tổng liên đoàn lao động Việt Nam . Thảo luận với VnEconomy, ông Lộc nói: - Tăng dần mức lương tối thiểu, đảm bảo để người cần lao có một mức sống ngày một được cải thiện không chỉ là mong muốn của người lao động, của Chính phủ, mà còn là của cả các chủ doanh nghiệp. Người lao động là tài sản quý báu nhất của doanh nghiệp, và việc trông nom cho lợi quyền của người cần lao không những là trách nhiệm tầng lớp của doanh nghiệp, mà còn là mục tiêu và động lực phát triển của doanh nghiệp. Mấy năm gần đây, trong bối cảnh kinh tế sơn hà khó khăn, nếu chỉ tính bài toán lỗ lãi đơn thuần thì nhiều lái buôn đã đóng cửa nhà máy để bảo toàn vốn, để cắt lỗ. Nhưng họ đã không làm như vậy, mà trái lại đã lặng thầm chịu lỗ để duy trì sản xuất kinh dinh, bảo đảm công ăn việc làm cho người lao động, để đóng góp vào tăng trưởng. Doanh nghiệp đang rất khó Có nghĩa theo ông, việc tăng lương tối thiểu vào thời điểm này là không hiệp? Tôi biết, rất nhiều lái buôn mỗi buổi sáng thức dậy, nghĩ suy đầu tiên của họ là làm sao để duy trì sinh sản và trả lương được cho người cần lao. Vẫn biết đời sống của người cần lao còn nhiều khó khăn, lương tối thiểu chưa bảo đảm được cuộc sống tốt cho người cần lao, nhưng việc tăng lương phải thích hợp với điều kiện của nền kinh tế và sức chịu đựng của các doanh nghiệp. Đặc biệt trong bối cảnh hiện thời, các doanh nghiệp vừa phải sang những thử thách nghiệt ngã và mới bắt đầu có dấu hiệu hồi phục. Mấy năm qua, mỗi năm có trên 60% doanh nghiệp không có khả năng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, có tức là họ đang lỗ hoặc cùng lắm là hòa vốn. Và điều này cũng có tức là khoản đầu tư của phần đông các chủ doanh nghiệp đã không được “trả lương”. Và trong 6 tháng đầu năm 2014, tình hình tuy có “sáng” hơn, nhưng vẫn có hơn 33.000 doanh nghiệp đã phải đóng cửa, giải thể và xu hướng này vẫn đang tiếp kiến. Thực trạng này cho thấy tình hình các doanh nghiệp đang rất khó khăn. Tỷ lệ thất nghiệp có thiên hướng tăng lên. Thêm vào đó, nhiều uổng như chuyên chở, xăng dầu, điện nước,… đang nhất tề tăng giá đè nặng lên vai doanh nghiệp, việc đa dạng hóa thị trường để giảm bớt sự lệ thuộc vào Trung Quốc sau sự kiện biển Đông cũng đang phát sinh nhiều tổn phí, và cần phải có thời gian… Chính nên, lịch trình tăng lương tối thiểu phải tính đến việc bảo đảm duy trì sự tồn tại và tăng trưởng của Biển Đồng Chữ Nổi doanh nghiệp. Nếu không, tình trạng thất nghiệp sẽ gia tăng và chúng ta không có khả năng tạo thêm các cơ hội việc làm mới cho một nền kinh tế có lực lượng lao động trong độ tuổi lao động lớn như Việt Nam và mỗi năm có nhu cầu tạo thêm 1,7 đến 2 triệu việc làm để bảo đảm ổn định từng lớp. Mặt khác, trong bối cảnh chất lượng nhân lực của chúng ta còn thấp, cơ sở hạ tầng yếu kém, công nghiệp hỗ trợ không hỗ trợ, phí thủ tục hành chính cao, việc nôn nóng tăng lương tối thiểu có thể làm các nhà đầu tư nước ngoài phải cân nhắc nhiều hơn quyết định đầu tư vào Việt Nam, thậm chí sẽ chuyển sang các nước có môi trường đầu tư quyến rũ hơn, và như thế sẽ gián tiếp ảnh hưởng bị động đến số lượng việc làm được tạo ra. Ông có thể nói cụ thể hơn về việc tăng lương tối thiểu có thể tác động thế nào đến tình trạng thất nghiệp? Tăng lương tối thiểu với quy mô vượt quá sức chịu đựng của nền kinh tế, thì sẽ có khả năng giảm đáng kể số lượng việc làm được tạo ra. Hiện nay số cần lao trong doanh nghiệp có bảo hiểm tầng lớp chỉ khoảng 7,5 đến 8 triệu người, trong đó số người có thu nhập xoay quanh mức lương tối thiểu chỉ khoảng ba triệu, nhưng dân số trong độ tuổi cần lao của Việt Nam lên tới 55 - 56 triệu người. Nên cùng với việc nâng cao lương tối thiểu, tạo điều kiện tốt hơn cho người lao động đang có việc làm, thì cũng không được làm mất thời cơ được gia nhập vào đội ngũ lao động trong các ngành công nghiệp của một phần không nhỏ trong số gần 50 triệu người hiện còn đang làm việc trong khu vực phi chính thức hoặc nông nghiệp với năng suất thấp. Thành thử tôi nghĩ, cần cân nhắc sao cho tăng lương không làm suy giảm năng lực cạnh tranh nhà nước, bien quang cao nối khuyến khích và thúc đấy đầu tư trong và ngoài nước, để có thể nhắm tới mục tiêu dài hạn là kinh tế phát triển mạnh, tạo việc làm nhiều hơn, qua đó có điều kiện tăng lương thực từ lực doanh nghiệp. Để ý tương quan lương - năng suất cần lao Vậy theo ông, lương tối thiểu cần tăng ở mức nào thì ăn nhập, vừa bảo đảm lợi quyền cho người lao động vừa duy trì được hoạt động của doanh nghiệp? Với những phân tích ở trên, tôi thấy rằng, việc Tổng liên đoàn cần lao Việt Nam đề xuất tăng lương tối thiểu cho người cần lao với mức tăng từ 30 - 35% vào năm 2017, trong đó lộ trình từ nay đến năm 2015 tăng thêm 23% so với mức đang vận dụng, vùng 1 đạt 3,4 triệu đồng/tháng và vùng 4 phải đạt 2,3 triệu đồng/ tháng, là chưa hạp. Chúng tôi đề nghị, phương án điều chỉnh lương tối thiểu năm 2015 tăng tối đa chỉ khoảng 14,0% so với năm 2014. Và tùy thuộc vào tình hình kinh tế, mức độ tăng giá tiêu dùng và tốc độ tăng năng suất lao động nếu trong các năm 2016, mau bien quang cao cua hang 2017, 2018 chúng ta tăng bình quân khoảng 15%/năm thì đến 2018 mức lương tối thiểu sẽ đáp ứng được nhu cầu tối thiểu. Và, việc nghiên cứu và khảo sát định lượng về mức sống tối thiểu ở Việt Nam cũng cần được thực hiện bài bản, chuyên nghiệp và có cơ sở hơn. Trong tình hình kinh tế khó khăn, doanh nghiệp, Chính phủ và người lao động phải đồng cam cộng khổ, thực hiện chính sách dây lưng buộc bụng. Việc tăng lương tối thiểu cho khu vực công chức, nhân viên và các đối tượng hưởng tiền lương, trợ cấp từ ngân sách nhà nước cũng đã không được thực hiện theo lịch trình quy định khi mà lương hướng tối thiểu trong khu vực nhà nước năm 2013 chỉ đạt 1.150.000 đồng, thay vì 1.350.000 đồng như dự kiến, và năm 2014 chưa tăng, vì không có nguồn thu. Trong tương quan đó, mức tăng lương tối thiểu 14% trong năm 2015, nếu được thực hành, theo tôi đã là một núm lớn của cộng đồng doanh nghiệp. Nhưng cơ quan đề xuất cho rằng, nếu không tăng ở mức 23% thì lương lậu tối thiểu không đảm bảo được mức sống tối thiểu của người lao động? Theo kết quả nghiên cứu của Tổ chức lao động Quốc tế (ILO) về quan hệ giữa lương hướng và năng suất lao động, thì Việt Nam cùng một số rất ít nước phát triển đang có mức lương thu nhập cao hơn so với năng suất tạo ra. Trong khi đó, các quốc gia cạnh tranh chính của Việt Nam, kể cả các quốc gia có mức phát triển cao hơn như Thái Lan, Malaysia, Indonesia… đều có mức thu nhập thấp hơn so với năng suất được tạo ra. Theo báo cáo trong một số ngành thì tổng thu nhập nhàng nhàng hàng năm của người lao động đã cao gấp 1,5 đến 2 lần mức lương tối thiểu hiện hành. Bên cạnh đó, mức 14% đủ bù 5% dự kiến cho mức tăng của giá cả sinh hoạt (CPI), 3% cho mức tăng năng suất và 6% để rút ngắn khoảng cách giữa mức lương tối thiểu và mức sống tối thiểu. Nếu theo phương án này, sau khi loại trừ nhân tố giá, thì mức tăng lương tối thiểu năm 2015 đã đạt gấp ba lần mức tăng năng suất. Song điều tôi lo ngại hơn, là nếu không có giải pháp tích cực về quản trị, công nghệ và chất lượng nguồn nhân công để tăng năng suất thì việc tăng lương này sẽ làm suy giảm mạnh năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Tôi mong người cần lao và tổ chức công đoàn sẽ hiệp tác chém đẹp với giới chủ trong các cầm cố tăng năng suất, bảo đảm việc tăng lương phải trên cơ sở tăng năng suất cần lao và hiệu quả, để việc tăng tiền lương diễn ra song song với việc mở mang sinh sản kinh dinh, tạo ra nhiều việc làm mới cho người dân và cho nền kinh tế. Đó cần phải được coi là đích quan trọng bậc nhất trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của chúng ta. Tôi cũng muốn lưu ý thêm rằng, khi mức lương tối thiểu lên 14% thì thực tại quỹ lương của doanh nghiệp chi trả cho người cần lao tăng lên tới gần 20%, vì ngoài mức tăng lương doanh nghiệp phải chi trả thêm mức đóng bảo hiểm y tế, bảo hiểm từng lớp, phí công đoàn… Bên cạnh đó, doanh thu tính trên đầu người của người cần lao tăng rất thấp, năng suất cần lao tầng lớp chỉ tăng hàng năm khoảng 3%, nên đơn giá tiền công cũng tăng thêm với tốc độ nhanh. Ngoài ra các phí nhà xưởng, điện nước, khấu hao máy móc thiết bị, bảo hành... Cũng tăng do ảnh hưởng kép của việc đổi thay mức lương tối thiểu…