Tái cơ cấu ngân hàng: Đi đâu mà vội!

Đã có rất nhiều quan điểm về vấn đề tái cấu trúc hệ thống ngân hàng như khai triển còn chậm, chưa thật sự hiệu quả…và Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng đã nhiều lần nhắc Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình về việc quyết liệt và đẩy nhanh tái cơ cấu hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, có những vướng mắc vượt tầm giải quyết của ngân hàng đó, hay của chính NHNN. Với một góc nhìn rất hẹp, bài viết này chỉ đề cập đến những tác động của động thái thoái vốn của các "ông lớn" đối với quá trình tái cơ cấu của các ngân hàng. Với những nhà băng mà cổ đông lớn là DNNN thì việc thoái vốn nhanh hay chậm sẽ tác động trực tiếp tới tiến trình tái cơ cấu của ngân hàng đó. Và, câu chuyện không chỉ dừng lại ở tiến độ, mà còn là nhịp để vươn lên, bứt phá và lớn mạnh của mỗi nhà băng. Mua đắt, bán rẻ? thưa mới đây của Bộ Tài chính cho biết tính đến ngày 20/6, số vốn mà các DNNN thoái khỏi lĩnh vực nhà băng là 73 tỷ đồng. Đây quả là một con số khiêm tốn, so với tổng vốn đầu tư ngoài ngành lên tới hàng nghìn tỷ đồng của các "ông lớn". Chỉ tính sơ bộ, đến thời khắc ngày 30/6, EVN còn giữ 16,2% cổ phần của ABBank, PVN nắm 20% cổ phần của OceanBank. Hay như Viettel là cổ đông lớn nhất nắm gần 15% cổ phần của ngân hàng Quân Đội (MB) và nắm 33% cổ phần của Công ty Tài chính Vinaconex-Viettel. VNPT Biển Đồng Chữ Nổi hiện đang giữ 8,95% vốn của ngân hàng (theo Báo cáo thường niên 2013 của Maritimebank). Hay mới đây, Tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) cho biết tổng số vốn tập đoàn này đầu tư vào SHB và SHS (CTCK mà SHB nắm cổ phần chi phối) là 400 tỷ đồng… Câu hỏi đặt ra là vì sao quyết nghị 15/NQ-CP về một số giải pháp đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn tại DNNN đã được ban hành 5 tháng rồi mà tiến trình thoái vốn vẫn cứ chậm. Có nhiều lý do được chuyên gia mổ xẻ, trong đó, có những nguyên nhân khách quan, có những duyên cớ chủ quan. Nói về nguyên do khách quan, một chuyên gia nhà băng cho rằng thời khắc hiện tại, để tìm được đối tác chiến lược, nhất là đối tác chiến lược nước ngoài, mua lượng cổ phần lớn như MB là không dễ, bởi các đối tác nước ngoài còn đang nghe ngóng động thái Biển Inox chữ nổi từ Chính phủ cũng như giải pháp nợ xấu. "Với một nhà băng có nhiều lợi thế như MB, rất nhiều cổ đông chiến lược nước ngoài muốn nhảy vào. Tuy nhiên, câu chuyện mà họ quan hoài ở đây chính là lượng cổ phần họ được mua tối đa là bao lăm và giải pháp xử lý nợ xấu của hệ thống ngân hàng", vị này bình luận. Từ một góc nhìn khác, trong vai trò là một công ty chuyên đi đầu tư tài chính, Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn quốc gia (SCIC) đã liên hệ với rất nhiều DNNN, như PVN, Viettel, EVN, VNPT, Vinacomin, Vinalines, Vinatex… với thiện chí muốn mua số cổ phần nhà băng mà những DN này đang "ôm". Kết quả nhận được cũng không mấy khả quan với SCIC, nhưng tựu chung lại là họ không "đành lòng" bán rẻ những hàng hóa mà trước đây họ đã phải mua đắt hơn thế. Cụ thể, EVN rất muốn bán cổ phần đang nắm tại ABBank, nhưng chưa tìm được "mặt để gửi vàng". Vì theo Nghị quyết 15/NQ-CP, các DNNN có 3 lựa chọn, đó là bán cho SCIC hoặc cho NHTM quốc gia hoặc có thể bán lại cho chính NHNN. Do vậy, EVN đang băn khoăn không biết chọn đối tác nào. Dịp đáng giá bao lăm? Nếu bán cho SCIC, thì EVN phải bán theo giá thị trường, nhưng không được cao hơn giá trị trên sổ sách kế toán trừ đi khoản dự phòng giảm giá đầu tư đã được trích lập. Với giá giao dịch trên thị trường OTC của ABBank hiện giờ là 5.600 đồng/cổ phiếu và ví thử EVN mua cổ phiếu ABBank với giá 10.000 đồng/cổ phiếu thì EVN phải trích lập phòng ngừa là 4.400 đồng/cổ phiếu. Như vậy, tỷ lệ 16,2%/vốn điều lệ là 4.800 tỷ đồng thì EVN phải trích lập phòng ngừa một số tiền không phải là nhỏ. Chẳng những vậy, việc mua cổ phiếu của những ngân hàng chưa niêm yết như ABBank cũng không đơn giản vì EVN còn vướng phải xác định khoản ngừa rủi ro do Bộ Tài chính chưa có chỉ dẫn cụ thể về vấn đề này. Thành thử, EVN cũng như nhiều DNNN khác không lấy làm vội trong vấn đề này. Nếu phải bán cho SCIC thì thời gian vẫn còn 1 năm nữa (theo quy định tại Nghị định 15). Với những ngân hàng đã niêm yết thì họ chờ TTCK khởi sắc, giá cổ phiếu lên cao thì mới bán để giảm lỗ hoặc giảm thiểu tối đa khoản tiền phải trích lập đề phòng rủi ro. Còn với những ngân hàng chưa niêm yết thì càng có cơ hội là phải chờ hướng dẫn Biển chức danh để bàn của Bộ Tài chính, nên không đi đâu mà vội. Thái độ này có thể sẽ tốt cho các DNNN, nhưng với nhà băng lại là một thách thức, bởi họ đang phải chạy đua với thời gian, nắm bắt dịp bứt phá trong thời điểm sống còn này. Nên, việc xác định được một cổ đông chiến lược mới sẽ nhanh chóng giúp họ hoàn thiện một chiến lược phát triển ăn nhập. ABBank là một thí dụ. Hiện ngân hàng này đang tái cơ cấu rất quyết liệt theo hướng giảm sự phụ thuộc vào EVN. Nếu trước đây, việc mở các chi nhánh, phòng giao tiếp mới của ABBank thường chọn lọc địa điểm gần với EVN thì nay ngân hàng này tìm địa điểm là những nơi tiện lợi trong việc giao du, lưu thông và dễ dàng nhìn thấy. Việc tái cơ cấu chấm dứt càng sớm, ngân hàng càng có nhiều thời gian để phát triển, mở mang trên thị trường. Quan yếu hơn, đây chính là nhịp để bứt phá, lớn mạnh nếu có nhân tố mới, động lực mới. Không biết các DNNN định giá "dịp" của các ngân hàng là bao nhiêu so với số tiền mà họ phải bỏ ra để trích lập dự phòng rủi ro? Nếu "dịp" của nhà băng chỉ rẻ vậy thôi thì chắc "căn số" của mỗi ngân hàng cũng chẳng đáng bao tiền. Vậy nên, chẳng đi đâu mà vội! Minh Huệ